Zuid-Hollands netwerk verbindt onder- aan bovengrond

Er is decennia gebouwd in Nederland zonder echt stil te staan bij de consequenties voor de ondergrond. Dit komt omdat de mensen die kennis hebben over de bodem en ondergrond vaak niet aan tafel zaten bij de inrichting van ons land. Om dit te veranderen is in 2015 een regionaal (Zuid-Holland) netwerk opgericht. Doel van dit netwerk is de bodem en ondergrond te verbinden aan bovengrondse planvorming.

Samenwerking

In dit netwerk werken de provincie Zuid-Holland, tien gemeenten in en om Leiden, Omgevingsdienst West-Holland, het waterschap, het drinkwaterbedrijf Dunea en de netbeheerder Liander samen. 

Initiator Jeroen Brouwer (gemeente Katwijk) haalde alle betrokkenen bij de inrichting van de leefomgeving bijeen. ‘Bodem en ondergrond gaan een steeds belangrijker rol spelen bij de grote, actuele maatschappelijke opgaven. Toch spreken de experts op de verschillende gebieden elkaar niet of nauwelijks. Het ging mij er om de onderlinge schotten weg te halen. Alle deskundigen uit hun eigen hok te jagen en elkaar aan tafel te krijgen’. 

Brouwer kreeg al snel steun van Kor van Hateren (ODWH). ‘De behoefte om met collega’s kennis te delen over vraagstukken van bodem en ondergrond gerelateerd aan ruimtelijke opgaven en planvorming was groot’, vertelt hij. ‘Het zijn daarbij vrijwel altijd vraagstukken die grensoverschrijdend zijn en een multidisciplinaire aanpak vergen’.

Bewustwording

Het netwerk kreeg steun van UP Kennis met een bijdrage uit het budget van het Uitvoeringsprogramma Convenant Bodem en Ondergrond. Jeroen Brouwer: ‘In de eerste fase zijn er workshops georganiseerd om de bewustwording te vergroten bij de deelnemers over de kansen die bodem en ondergrond bieden bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in het fysieke domein. We zijn inmiddels in een nieuwe fase aangekomen, waarin we gezamenlijk de bodem en ondergrond daadwerkelijk meenemen in de ruimtelijke planontwikkeling en projecten. We noemen deze fase de “3D Ordening”. Dat is een samenhangende benadering van alle aspecten die in de ondergrond en de bovengrond spelen’. 

Er wordt geanticipeerd op de aanstaande Omgevingswet en het maken van omgevingsvisies en -plannen. ‘In deze multidisciplinaire aanpak zijn alle relevante gemeentelijke afdelingen betrokken, samen met de ODWH, de provincie het waterschap Rijnland, Liander en Dunea’, aldus Kor van Hateren. 

Ruimtelijk leren denken

In de ogen van Brouwer en van Hateren kunnen ondergrondexperts wat leren van de bovengrondexperts op het gebied van ruimtelijk denken. En kunnen de bovengrondexperts van de ondergrondexperts leren welke kansen de bodem biedt. Daarom wordt er op een gebiedsgerichte wijze aan thema’s gewerkt. In ruimtelijke plannen krijgen urgente opgaven als de energietransitie, klimaatadaptatie, bodemdaling en verzilting een vooraanstaande rol. 

De tweede fase wordt eind dit jaar afgerond. De ODWH neemt dan de rol als aanjager van het netwerk over.